Mongolia - przewodnik turystyczny
Położenie, powierzchnia i ludność
Mongolia leży w Azji Środkowej. Rozciąga się między górami Wielki Chingan na wschodzie, a górami Ałtaj Mongolski na zachodzie. Na północy graniczy z Rosją, na południu granica państwa przebiega przez pustynię Gobi. Poza granicami kraju znajduje się rozległy obszar tzw. Mongolii Wewnętrznej (należy do Chin). Powierzchnia całej Mongolii liczy ok. 1 564 000 km2. Ukształtowanie terenu w Mongolii jest bardzo urozmaicone. Występują tu zarówno wysokie góry, jak i obszary równinne, szerokie doliny i tereny pustynne z wydmami piaskowymi. Na północnym zachodzie ciągną się wysokie łańcuchy Gór Changajskich i Ałtaju, z najwyższym szczytem kraju Taran Bogdo-Ula (4356m). Na południowym wschodzie góry przechodzą w porośnięte trawą stepy i rozległą pustynię Gobi.
W składzie narodowościowym Mongolii dominują przedstawiciele grupy Chałcha. Ponadto żyje tu duża grupa Kazachów, Chińczyków, Derbetów, Buriatów, Bajatów, Rosjan i innych mniejszości narodowych. Stolicą jest Ułan Bator. Językiem urzędowym jest mongolski a obowiązującą walutą - tugrik. 1 tugrik (Tug) = 100 mongów.
Kultura i zwyczaje
Mongołowie włożyli ogromny wysiłek na rzecz odbudowy tożsamości narodowej i tradycji. Kluczowe znaczenie dla kultury mongolskiej ma kult Czyngis-chana i kombinacja szamanizmu z buddyzmem. Jeszcze ćwierć wieku temu, o Czyngis-chanie nie można było za wiele głośno mówić a najlepiej było nie mówić wcale, chyba że wyrażając się niepochlebnie. Ówczesne komunistyczne władze porównywały go do Hitlera, wcześniej zaś za jakąkolwiek wzmiankę o Czyngis-chanie można było trafić do więzienia. Takie było polecenie władz sowieckich, traktujących Mongolię jak swoją kolonię. Szczególną nienawiścią do wodza Mongołów pałał Stalin. W drugiej połowie lat 30. XX w. na jego rozkaz unicestwiono niemal totalnie mongolską kulturę. Zrównano z ziemią setki klasztorów, zostawiając tylko kilka. Wymordowano niemal wszystkich mnichów i intelektualistów, spalono miliony ksiąg i obrazów, zniszczono lub przetopiono prawie wszystkie posągi i figury. Nawet mongolski alfabet został zastąpiony cyrylicą. W rezultacie Mongolia stała się kulturalną pustynią. O tym, jak potwornej zbrodni dokonali Sowieci na mongolskiej kulturze, trzeba wiedzieć i pamiętać, zwiedzając kilka zrekonstruowanych i bardzo ubogich klasztorów i muzeów, by nie wysnuwać błędnych wniosków, iż Mongołowie nie potrafili stworzyć nic pięknego i wartościowego. Dziś priorytetem stała się odbudowa kultu Czyngis-chana i powrót do szamanizmu, którego był on wyznawcą.
Turystyka
Mongolia chyba każdemu kojarzy się ze stepem, jurtami oraz Czyngis-chanem i jego wojownikami - Tatarami. Kraj ten nie ma sprzyjających warunków do rozwoju turystyki międzynarodowej, mimo iż jego powierzchnia jest bardzo duża. Możliwość turystycznego zagospodarowania terenu ograniczają warunki klimatyczne oraz słaba wewnętrzna dostępność transportowa tego kraju. Panuje tu typowy klimat kontynentalny, tj. są tu upalne lata, ostre mroźne zimy i bardzo mała ilość opadów. Suchy klimat powoduje, że tylko 10% powierzchni Mongolii zajmują lasy, resztę stanowią roślinne formacje trawiaste, półpustynne i pustynne. Stąd też większa część Mongolii jest bezludna, pozbawiona sieci komunikacyjnej i zagospodarowania turystycznego.
Wczasy w Mongolii powinny zaplanować osoby, pragnące porzucić cywilizacyjny zgiełk, osoby które bez wahania wsiądą na konia i pogalopują przez bezkresny zielony step, będą wdychać krystalicznie czyste powietrze, a nocą przy ognisku wpatrywać się godzinami w rozgwieżdżone niebo.
Podróż
Nie ma bezpośrednich połączeń z Polski do Mongolii. Do Ułan Bator można polecieć z przesiadką w Moskwie.
Z Rosji i Chin dotrzeć można pociągiem. Z Moskwy do Ułan Bator 3 razy na tydzień jeżdżą pociągi: chiński, rosyjski i mongolski. Podróż trwa 4,5 doby. Bilety lotnicze do Mongolii można zamówić przez infolinię 0801 011 110 lub online, na stronie www.lotnicze-bilety.pl
Kuchnia
Kuchnia mongolska jest kuchnią typowo mięsną. Głównie spożywa się tu baraninę ale kozina, wołowina, mięso wielbłądzie i konina również są bardzo cenione przez Mongołów. Ozdobą mongolskiego posiłku jest cały zad barania wraz z boczkiem gotowany w całości. Podaje się go w całości na wielkiej tacy podczas uroczystości Cagaan Sar (uroczystość Nowego Roku według starego kalendarza księżycowego) oraz na innych dużych uroczystościach. Niewątpliwie najciekawszymi potrawami których możemy spróbować tylko u Mongołów są boodog i chorchog. Boodog przyrządza się z kozy. Usuwa się tylko kości i wnętrzności a w ich miejsce wkłada się różne przyprawy i żarzone kamienie a następnie zawiesza się nad ogniskiem i opieka. Chorchog robi się zwykle z mięsa baraniego. Mięso dzieli się na kawałki wraz z kością, wkłada do dużej metalowej bańki, dodaje się do tego przyprawy a następnie rozżarzone na ogniu kamienie. Zamyka się szczelnie bańkę i obraca nią przez 20-30 minut. Tak przyrządzone mięso jest bardzo smaczne. Oprócz dań mięsnych napotkać też można różnego rodzaju specjały mleczne i mączne. Bardzo dużo jest serów. Jednym z nich jest aruul - ser suszony na dachu jurty. Jest jeszcze suszony ser z kożucha (z mleka). Jest on bardzo twardy, ale bardzo smaczny. Warzywa są rzadko jadane. Zapotrzebowanie na witaminy jest rekompensowane głównie spożywaniem produktów mlecznych. Latem Mongołowie urozmaicają niektóre dania dodatkiem dziko rosnących przypraw, takich jak szczypiorek i czosnek. Mięso jest suszone lub gotowane, z kości gotuje się rosół, a wnętrzności zwierzęcia służą do wyrobu kiełbasy.
Najsławniejszym napojem mongolskim jest herbata, z mlekiem i solą.
Zwiedzanie
Ułan Bator: lamajskie klasztory - Czoj-dżin-lamn (ob. muzeum) i Gandan (czynne centrum buddyzmu), zespół pałacowy Bogd-ge-gena (przywódcy lamajskiego), a także dzielnice jurtowe miasta, muzea i niektóre monumentalne obiekty użyteczności publicznej.
Chubsuguł (Khovsgol Nuur) - jezioro o wodzie tak czystej, że można ją pić.
okolice Cecerleg i Charchorin: ruiny Karakorum - stolicy imperium Czyngis-chana, klasztor Erdene Dzuu (XVI w.), uzdrowiska Chudżirt i Sziwert.
ośrodek turystyczny Jolyn Am w Ałtaju Gobij-skim.
piaszczyste fragmenty pustyni Gobi.
tereny wykopaliskowe w Bajandzag, gdzie znaleziono kości dinozaurów.
Zdrowie
Szczepienia nie są wymagane, choć zaleca się szczepienia przeciwko żółtaczce typu A i B, a także wściekliźnie oraz tyfusowi. W Mongolii zdarzają się zachorowania na robaczyce, mogą występować zatrucia pokarmowe i biegunki, których przyczyną jest żywienie w niektórych lokalach gastronomicznych. Występuje też zagrożenie wścieklizną i tyfusem. W lecie zdarzają się zachorowania na cholerę oraz wirusowe zapalenie opon mózgowych. Żeby zminimalizować ryzyko należy pić wodę przegotowaną lub butelkowaną, ewentualnie stosować sprawdzone środki do odkażania wody. Poziom świadczonej opieki zdrowotnej jest bardzo niski. Placówki medyczne istnieją tylko w większych miastach. Uzyskanie szybkiej pomocy w sytuacjach nagłych w terenie jest praktycznie niemożliwe.
Ambasada
Ambasada RP w Ułan Bator
Diplomat 95 Ajlyn Oron Suuc VI ORC
PO BOX-1049, Ulaanbaatar-13
tel. ( 00-976-11) 320 641, 321 926; fax ( 00-976-11) 322 926, 320 576
e-mail: polkonsulat@magicnet.mn